محمد مهريار

582

فرهنگ جامع نامها و آباديهاى كهن اصفهان ( فارسى )

ولى واضح است كه در اينجا ، يعنى در اطلاق آن به محل زيستگاه ، فقط معناى اساسى آن كه گفتيم در اوستايى به معناى خانه است ، مراد و مقصود است . به‌هرصورت « كتك » مصغر كته است به معناى خانه و اطلاق خانه ، به ديه از باب اطلاق خاص به عام رايج است . با واژهء « كتك » در اطراف كشور امكنهء بسيارى نامبردار مىباشد ؛ از جمله كتك ( دزفول ، سراوان ، سنندج ، لار ، و غيره ) و اين هم دليل اصالت و اشتقاق روشن و درست آن از بنياد اوستايى كهن است . كته‌بونچه Kate ( h ) bunc ? e ( h ) كته‌بونچه نام ديهى است بزرگ در دهستان برخوار در شمال اصفهان و نام صحيح آن به‌نحوى است كه عنوان اين فصل قرار داديم . در فرهنگ جغرافيايى اصفهان و همچنين فهرستهاى مركز آمار ايران و از اين دو عجيب‌تر فرهنگ آباديها و مكانهاى مذهبى كشور آن را كتايونچه ضبط كرده‌اند . در فرهنگ فارسى معين نيز به همين‌گونه كتايون‌چه آمده است . در لغت‌نامهء دهخدا اصلا ضبط نشده است با اينكه محل آن و نام ديه قديمى است و ياقوت هم از آن ياد كرده است . به‌هرحال صورت صحيح اين كلمه به دلايلى كه خواهيم گفت كته‌بونچه است نه كتايونچه . تقريبا به‌طور عموم هيچ‌وقت نام شخص را بر محل نمىگذارند . در سنوات اخير مىبينيم كه از اين روش پيروى مىشود ولى در قديم حتى در مورد ديه‌هايى كه نام عربى دارند هيچ‌وقت نام شخص روى محل گذاشته نمىشد . مىگويند علىآباد ، محمدآباد نه « محمد » و « على » گاهى محمديه ديده شده و رستم‌آباد هست نه « رستم » ، در اينجا صورت كتايون صرف نظر از « چه » كه علامت تصغير است ، نام شخص است . كتايون دختر قيصر روم و زن گشتاسب و مادر اسفنديار است . به‌هرصورت به حكم اين قاعده نمىشود نام شخص بر نام محل اطلاق شود . ديگر اينكه بسيارى از امكنه در ايران به اسم « كته » نامبردار است . كته‌شور ( اصفهان ) ، كته‌مهر ( مراغه ) ، كته‌نان ( ممسنى ) ، كته‌گوش ( مشهد ) كته‌مهر ( رشت ) و خود كته ( جهرم ، گچساران ) و غيره و غيره . اينجا اساس واژهء « كته » است به انضمام مضاف اليه « بون » معادل « بن » به علاوه « چه » علامت تصغير . اين نامگذارى مطابق اصول است و ديگر اينكه در ديه قديم و نام قديم نامى بر خلاف قاعده ديده نشده است . على هذا اطلاق نام كتايون بر اين ديه خطاست و هنگامى كه به تقطيع اين واژه و معنى آن برسيم صحت ادعاى ما روشن مىگردد .